Το Συναισθηματικό Βίωμα της Κατάθλιψης

Η θλίψη, η απογοήτευση, η ματαίωση μετά από μια απώλεια, ένα χωρισμό, μια αποτυχία είναι συναισθήματα κοινά σε όλους τους ανθρώπους και είναι η αντίδραση στον πόνο της απώλειας. Τα αρνητικά αυτά συναισθήματα είναι φυσιολογικά εφόσον δεν επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινή μας λειτουργικότητα και χρήσιμα στο βαθμό που μας επιτρέπουν να έρθουμε σε επαφή με τη βαθύτερη συναισθηματική επεξεργασία της αρνητικής εμπειρίας. Η κλινική κατάθλιψη είναι πολύ διαφορετική από το αίσθημα της κακής διάθεσης και λύπης. Αυτό που χαρακτηρίζει την κατάθλιψη δεν είναι η παρουσία των αρνητικών αισθημάτων αλλά η μεγάλη ένταση και η μακρά τους διάρκεια.

Το άτομο που βιώνει κατάθλιψη διακατέχεται από ένα έντονο αίσθημα θλίψης που δεν περνά, νοιώθει ανηδονία και δεν ευχαριστιέται με τίποτα, έχει την τάση να αποφεύγει τους άλλους, βιώνει έντονο άγχος, είναι ανήσυχος και ευερέθιστος, δυσκολεύεται να κοιμηθεί ή να ξυπνήσει το πρωί, η σεξουαλική του διάθεση είναι μειωμένη. Η σχέση του με το φαγητό διαταράσσεται είτε με απώλεια είτε με αύξηση βάρους. Βιώνει έντονη κόπωση και απουσία ενεργητικότητας ακόμη και για δραστηριότητες που παλαιότερα απολάμβανε. Δυσκολεύεται να φέρει σε πέρας τα καθημερινά του καθήκοντα και δε παίρνει αποφάσεις για σημαντικά και ασήμαντα ζητήματα και έχει χαμηλή αυτοπεποίθηση. Έχει έντονα συναισθήματα αναξιότητας, ενοχής και αυτομομφής και σε κάποιες περιπτώσεις κάνει αυτοκτονικές σκέψεις. Συχνά παραπονιέται για σωματικά ενοχλήματα χωρίς αυτά να έχουν κάποια οργανική βάση ενώ υπάρχουν περιπτώσεις όπου εμφανίζονται ψευδαισθήσεις και απώλεια επαφής με την πραγματικότητα.

κατάθλιψη 1Δεν είναι απαραίτητο όλα αυτά να ενυπάρχουν σε ένα άτομο που πάσχει από κατάθλιψη και υπάρχουν περιπτώσεις που η ίδια η καταθλιπτική διάθεση δεν είναι εμφανής . Η κατάθλιψη δεν είναι πάντα αντιληπτή και μπορεί να μεταφραστεί είτε ως προβλήματα στο σπίτι ή τη δουλειά. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου το ίδιο το άτομο που έχει κατάθλιψη δεν συνειδητοποιεί τι συμβαίνει, κατι που φυσικά δυσχεραίνει την κατάσταση καθώς και το ίδιο δε μπορεί να ερμηνεύσει αυτή την αρνητική, αποτραβηγμένη, ευερέθιστη και ευέξαπτη στάση.

Ένα άτομο με κατάθλιψη συχνά δεν έχει τη διάθεση ή την επιθυμία να μιλήσει, να εκφράσει τα συναισθήματα ή τις σκέψεις του και νοιώθει ότι τίποτα δε μπορεί να τον παρηγορήσει. Ακόμη και αν γνωρίζει τι μπορεί να το βοηθήσει, η γνώση δεν αρκεί για να ανεβάσει τη διάθεση. Οι συμβουλές και τα λόγια των οικείων δεν ανακουφίζουν, μοιάζουν μάταιες. Ακόμη και αν συμφωνεί με όσα του λένε νοιώθει ανήμπορο να επιθυμήσει, να εμπνευστεί και να ενδιαφερθεί. Ενώ γνωρίζει τι είναι αυτό που το ενδιαφέρει, νοιώθει ότι δεν το ενδιαφέρει. Ο καταθλιπτικός
δεν ελπίζει ότι θα γίνει καλύτερα ώστε να μπορέσει να αλλάξει. Ακριβώς επειδή δεν έχει ελπίδα ότι θα βελτιωθεί, νοιώθει ενοχές και παγιδευμένος μέσα στην ενοχή και την αδυναμία.
κατάθλιψη 2

Η συμβίωση με ένα καταθλιπτικό άτομο μπορεί να είναι πολύ δύσκολη και στρεσσογόνα συνθήκη για όλη την οικογένεια. Άλλωστε φαίνεται ότι υπάρχει συνάφεια ανάμεσα στην ευαλωτότητα του καταθλιπτικού ατόμου και στη σταθερότητα της οικογένειας. Τα μέλη της οικογένειας βλέποντας το αγαπημένο τους πρόσωπο να υποφέρει νοιώθουν πόνο που τους γεννά αισθήματα απογοήτευσης, θλίψης και θυμού. Προσπαθούν συχνά να παροτρύνουν και να κινητοποιήσουν σε δράση το αγαπημένο τους πρόσωπο αλλά η αποτυχία των προσπαθειών τους οδηγεί σε αμφισβήτηση των ικανοτήτων τους και του ρόλου τους μέσα στην οικογένεια. Υπάρχουν μέλη της οικογένειας που αναλαμβάνουν το ρόλο της αποκλειστικής φροντίδας και της συναισθηματικής στήριξης του καταθλιπτικού ατόμου με αποτέλεσμα να παραμελούν δικές τους ανάγκες και επιθυμίες και η ζωή της οικογένειας να γυρίζει γύρω από την κατάθλιψη και τις συναισθηματικές και συμπεριφορικές της εκδηλώσεις. Μπορεί να χαθεί η έννοια της συναισθηματικής εγγύτητας, της αμοιβαιότητας και της συμπληρωματικότητας στις σχέσεις. Η δυσκολία επικοινωνίας που παρατηρείται στα μέλη της οικογένειας επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύουν γεγονότα, συνθήκες και τις καθημερινές αλληλεπιδράσεις. Τα λόγια, οι λέξεις και οι συμπεριφορές ερμηνεύονται μέσα από το πλέγμα της κατάθλιψης.

Το άτομο με την κατάθλιψη δεν ελπίζει ότι μπορεί να θεραπευτεί ή ότι υπάρχει κάτι που μπορεί να το βοηθήσει. Η αποδοχή της αδυναμίας και της συμφιλίωσης με αυτό που το άτομο είναι, νοιώθει και σκέφτεται αποτελεί το πρώτο βήμα. Η συμφιλίωση με τη θλίψη, όσο οξύμωρο και αν ακούγεται, το βοηθά στο να συμβιώσει αρμονικά με την κατάθλιψη μέχρι ότου απαλλαχτεί από αυτή. Όταν το άτομο νοιώθει αδύναμο και ανίσχυρο να παλέψει, δεν του ζητείται να αντισταθεί και να πολεμήσει καθώς νοιώθοντας ανίσχυρο θα παραιτηθεί πριν καν αρχίσει να προσπαθεί. Αρχικά του ζητείται να συμφιλιωθεί με το συναισθηματικό του βίωμα για να μπορέσει να εκφράσει όλα τα αρνητικά συναισθήματα και τις σκέψεις που τον κυριεύουν.

κατάθλιψη 3Η αντικαταθλιπτική αγωγή βοηθά στη μείωση της έντασης των συμπτωμάτων και η ψυχοθεραπεία οδηγεί στην ενδοσκόπηση και βαθύτερη κατανόηση
του συναισθηματικού βιώματος της κατάθλιψης. Μέσα από τη ψυχοθεραπεία το άτομο ανακαλύπτει τις σκέψεις και τις συμπεριφορές που προκαλούν τα αρνητικά συναισθήματα, επιλέγει τις πτυχές της ζωής του που μπορεί να αλλάξει, συμφιλιώνεται με αυτές που δε μπορεί να αλλάξει, βελτιώνει τις διαπροσωπικές του σχέσεις και εκφράζει τα γνήσια συναισθήματα του υποστηρίζοντας και διεκδικώντας τις επιλογές του.